مهندسی عمران

احتمالا تا صحبت از ساختمان های بزرگ می شود، ذهن همه شما به دوبی و آسمان خراش های عظیم اش معطوف می شود، یا اینکه به یاد چین و فرودگاه ویژه المپیک اش می افتید؟ اما این بار را اشتباه کرده اید، چون قرار است به شهر استانبول در ترکیه برویم!

تمامی بار این بنا بر دوش ۳۰۰ isolator ای است که در آن به کار رفته است. این یاتاقان های عظیم به ساختمان امکان می دهند که در زمان زلزله با تاخیر و هم جهت با آن به حرکت درآید. اگر بدانید که استانبول در سال ۱۹۹۹ یکی از بدترین زلزله های ۳۰ سال گذشته را با قدرت ۷.۹ ریشتر از سر گذرانده است، آن گاه بهتر می توانید دلیل طراحی چنین بنای ضد لرزه ای توسط مهندسان ترک را درک کنید.

البته اگر هنگام یک زلزله بزرگ در این ساختمان باشید، مطمئنا از دیدن ساختمانی که از این سو به آن سو می رقصد، بیش از زمین لرزه در حال وقوع وحشت خواهید کرد. دیدن چنین صحنه ای برای من که واقعا باور نکردنی و خارق العاده است. احتمالا بعد از این اتفاق، حاضران بازمانده در این ساختمان را باید «قوی ترین افراد روی زمین» نامید!

زمین لرزه، از آزاد شدن ناگهانی انرژی انباشته شده در سنگ های پوسته ی زمین ایجاد می شود. این آزاد شدن انرژی به صورت امواج زلزله از نقطه ای به نام کانون زلزله آغاز و باعث لرزش سطح زمین می گردد. قرار گرفتن ایران در بخشی از کمربند کوه زایی آلپ – هیمالیا، که یکی از جوان ترین نواحی کوه زایی جهان محسوب می شود، باعث شده است که فلات ایران از لحاظ لرزه خیزی، بسیار فعال بوده و به علت عدم ساخت و سازهای مناسب، هر از چند گاهی هزاران نفر با رویداد زمین لرزه های ویران گر به کام نیستی بروند.

تجربه ثابت نموده است که روش های پیشگیری و آمادگی، نقش موثری در کاهش خسارات ناشی از زلزله دارد. یکی از محورهای مهم برای محقق نمودن روش های پیشگیری و آمادگی در به حداقل رساندن خسارات ناشی از زلزله، آشنایی همگانی با زلزله است.

ما قصد داریم مطالب کتاب "آمادگی در برابر زلزله" را که توسط شورای اسلامی شهر تهران تهیه و تدوین شده است، به ترتیب فصول آن برای شما بیان کنیم.

بی تردید شناخت پدیده ی زلزله و ارائه ی الگوهای مناسب برای آمادگی و مقابله ی جمعی و فردی از قبل، در هنگام و بعد از زلزله می تواند از آثار مخرب آنها بکاهد. در این نوشتار سعی شده است که ضمن آموزش مفاهیم اولیه ی زمین لرزه، روش های مناسی برای مقابله و آمادگی در برابر آنها ارائه گردد.

بدیهی است که در این میان، نقش مسئولان اجرایی کشور در توجه به زمین لرزه و مسئولیت پذیری مهندسان در بالندگی اندیشه ی خود بسیار مهم و حیاتی است، اما شورای اسلامی شهر تهران بر این باور است که در صورت آشنایی عمومی با این پدیده های طبیعی و نهایتا خواست همگانی در رفع آنها، خسارات جانی و مالی ناشی از وقوع زمین لرزه، به حداقل ممکن خواهد رسید. امید است این مطالب بتواند نقشی هر چند ناچیز در آگاهی بخشیدن به جامعه و نیز کاهش خسارات جانی و مالی ناشی از این سانحه ی طبیعی داشته باشد.

چگونه مقاومت ساختمان مسکونی خود را در مقابل زلزله های احتمالی ارزیابی کنیم؟

ارزیابی آسیب پذیری لرزه ای ساختمان های موجود، عملکرد آنها را در مقابل زلزله های احتمالی آتی پیش بینی می کند. شما می توانید با یک بررسی ساده و بر اساس مراحل ذکر شده در ذیل، ساختمان خود را ارزیابی و در صورت نیاز، با مراجعه به متخصصان مهندسی زلزله، تدابیری برای مقاوم سازی آن اتخاذ کنید.

در مناطق زلزله خیز، ساختمان باید به گونه ای طراحی و اجرا گردد که در مقابل زلزله های متوسط (مثلاً تا شدت VII مرکالی اصلاح شده) به اسکلت ساختمان آسیبی نرسد. البته همان طور که قبلاً نیز گفته شد آسیب های جزئی به اثاثیه ی منزل، شیشه ها، قاب عکس ها، ... قابل قبول است، اما در مقابل زلزله های شدید (مثلاً تا درجه XI مرکالی اصلاح شده) نباید ساختمان فرو بریزد، اگر چه احتمال وارد آمدن آسیب های قابل ملاحظه به اسکلت ساختمان وجود دارد.

* توجه

از احداث ساختمان در مناطق زیر پرهیز شود:

● در نزدیکی و روی گسل ها

● در زمین های سست و خاک های رسی و نخاله های ساختمانی

● در لبه ی شیب ها یا پرتگاه ها

● در زمین هایی با شیب تند و ناپایدار

روی ادامه مطلب کلیک کنید

زلزله چیست؟