سد سازي يا بند سازي از فعاليت هاي مهندسي به شمار مي رود كه شرايط تاريخي
و جغرافيايي خاص مناطق در پيدايش،شكل گيري و گسترش آن سهم به سزايي دارد در گذشته
ساکنان هر منطقه خاص جغرافيايي بنابر ضرورت يا نياز به ايجاد سد،بند يا آبگير
اقدام مي كرده اند تا نيازهاي خود در زمينه آبياري و آبرساني را مرتفع سازند در
مناطقي نيز به خاطر پايين بودن سطح آب رودخانه ها يا نياز به تغيير مسير رود، سد
سازي انجام مي گرفته تا بتوانند سطح آب را بالا آورده و براي نيازهاي كشاورزي و
عمراني از آن استفاده كنند
در ايران به جهت كمبود منابع آبي، شرايط اقليمي خاص و نيازهاي روزمره، آب
ماده اي بسيار ارزشمند محسوب مي شده كه اين امر را علاوه بر بندسازي ، سد سازي و
آثار به جا مانده از گذشته، مي توان در فرهنگ ايراني و ارزشي كه براي آب قايل مي
شود و حافظه تاريخي مردم ايران به وضوح مشاهده و مطالعه كرد
در سرزمين هاي ايران و مصر كه از قديم در معرض سيلاب و طغيان رودخانه ها
قرار داشتند، ساخت بندهاي متفاوت در طول مسير رودخانه ها يا مناطق سيل خيز به
جلوگيري از خسارات اين گونه طغيان ها كمك فراواني مي كرد
تاريخ سد سازي در ايران، مصر و بين النهرين ( ميان رودان) قدمتي بسيار
طولاني دارد و هنوز هم مي توان نشانه هايي از آن را در اين سرزمين ها يافت به طور
كلي سدسازي و نيز لايروبي و مرمت سدها از دير باز در ايران و ديگر سرزمين ها، مانند
ساير كارهاي عام المنفعه و پروژه هاي بزرگ معمولا به دست حكومت ها و پادشاهاني كه
به امور آباداني و آبادي علاقه بيشتري داشتند انجام مي گرفته است و در اين ميان
رونق اقتصادي و پيشرفت آبادي ها و شهرهاي مرتبط با سيستم هاي آبياري و آبرساني نيز
بستگي بسيار زيادي با مقوله سد و سد سازي و اهميت دادن حكمرانان به اين مسايل
داشته است
(استاد دروس: هیدرولیک- بناهای آبی- اصول مهندسی
سد- اصول مهندسی بندر و...)
استاد عزیز مختصری از دکتر لشت نشایی بگویید من در سال ۱۳۴۴ در شهر رشت به دنیا آمدم. تحصیلات مقدماتی خود را در
رشت گذراندم. دوره دبیرستان را در سال۶۲ با دیپلم در دبیرستان شهید بهشتی به پایان رساندم و
همان سال در کنکور سراسری در رشته مهندسی عمران در دانشگاه امیر کبیر پذیرفته شدم.
در بهمن ماه سال ۶۶ تحصیلات مقطع کارشناسی ام را به پایان رساندم و
بلافاصله در رشته سازه های هیدرولیکی در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه امیر کبیر
پذیرفته شدم.
دوره کارشناسی ارشد من از پاییز سال ۶۷ شروع شد و در سال۶۹ به پایان رسید پس از اخذ مدرک کارشناسی ارشد به مدت ۳ سال و نیم به عنوان استاد حق التدریس با دانشگاه گیلان
کردم و اولین درسی که در این دوره به ارائه آن پرداختم درس مهندسی آب و فاضلاب
بود.
سال ۷۲ در آزمون دکترای خارج از کشورقبول شدم و از امپریال
کالج لندن پذیرش گرفتم . دوره دکترای من در رشته هیدرولیک با گرایش سازه های
دریایی بود و حدود ۴ سال و نیم طول کشید. دوره فوق دکترای من بین سال های ۷۶ تا ۷۷ در دانشگاه کاگوشیما ژاپن گذشت تز دوره فوق دکترای من
دیواره های ساحلی بود.
در فروردین سال ۷۸ همکاری ام را با دانشگاه گیلان و دانشگاه آزاد چالوس از
سر گرفتم و ۲سال اخیر هم در دانشگاه آزاد انزلی تدریس می کنم.
آقای دکتر به نظر شما یک فرد((جدا از رد شدن از قیف تنگ کنکور)) باید
چه شاخصه هایی داشته باشد تا بتوانیم نام دانشجو را به او اطلاق کنیم؟
مشخصاتی که از آنها نام می برم را متاسفانه در اکثر
دانشجویان نمی بینم دانشجو باید روحیه جستجوگر داشته باشداین روحیه الزاما نیاید در بعد علمی باشد-در دوره لیسانس
خود من هم این روحیه را نداشتم-
روحیه جستجوگر یعنی
اینکه خود دانشجو به درون جامعه برود و معضلات را ببیند وسعی کند طوری دانش را فرا
بگیرد که بتواند مشکلات جامعه را مرتفع سازد.
دانشجو نباید تک بعدی
باشد نباید تنها به درس و امتحان توجه کند باید به مسایل پیرامون خود نیز توجه
داشته باشد از نظر من دانشجوی خوب الزاما کسی نیست که معدل خوبی دارد .به خاطر
دارم روز اولی که من وارد دانشگاه امپریال کالج شدم سوپروایزرم به من گفت: ادامه مصاحبه روی ادامه مطلب کلیک کنید
ما تاكنون بيش از 100 سد ساخته ايم كه حتي براي نمونه يك ارزيابي تطبيقي
بر ساخت اين سدها انجام نگرفته است. فاطمه ظفرنژاد پژوهشگر در زمينه آب در
همايش سدهاي بزرگ: پيامدها و جايگزين ها با تاكيد بر نادرستي شيوه تحليل
سدها و تخصيص نادرست منابع در چارچوب تصميم گيري هاي ناشفاف دولتي گفت: سد
سازي تنها راه حل جبران كمبود آب نيست. در مديريت عرضه خيلي از قنات ها را
از بين برديم. سد بار نيشابور باعث شد تا قنات هزار ساله يي كه تمام اراضي
كشاورزي پايين دست منطقه را در طول سال ها آبياري مي كرد خشك شود. مسوولان
به بهانه آبياري زمين هاي كشاورزي اين سد را احداث كردند تا همان آبياري
را انجام دهد كه سال ها توسط قنات از زيرزمين صورت مي گرفت. اما اكنون حجم
قابل ملاحظه يي از اين آب تبخير مي شود.
وي با اشاره به
تضادهاي بخش آب ايران با اصل 44 قانون اساسي گفت: همچنين اين بخش با توسعه
پايدار نيز در تضاد است. اين پژوهشگر مديريت تقاضاي آب را به چهار بخش
تقسيم كرد و افزود: اولين بخش شامل برنامه ريزي كاهش هدررفت آب است. در
شبكه هاي شهري طبق آمار سازمان ملل 50 درصد آب شهري هدر مي رود. در شبكه
هاي كشاورزي ايران ميانگين هدررفت آب 70 درصد است. دومين قسمت برنامه ريزي
كاهش مصرف است مانند كشاورزي قطره يي، استفاده از شيرهاي پايشگر، ظرفيت
سازي و غيره. ظفرنژاد سومين بخش از مديريت تقاضاي آب را كاربرد ابزارهاي
مالي مانند حذف يارانه دانست.
ادامه مطلب
+ نوشته شده در Fri 12 Dec 2008ساعت 9:21 بعد از ظهر توسط علیرضا معاشکار
|
اساس نیروی غلبه بر فشار آب در این سدها، انتقال این نیرو به دیواره های
دره و در حقیقت شکل هندسی سد است. این سد ها حداقل در مقیاسهای بزرگ،
غالبا از بتن مسلح
ساخته می شوند. به منظور جلوگیری از ورقه ورقه شدن سطوح مختلف بتن روی
یکدیگر، بسیاری از سدهای بزرگ از این نوع، بصورت لیفت به لیفت و معمولا
"بصورت لیفتهای 2 یا 3 متری بتن ریزی می گردد. سطح هر لیفت بتن ریزی شده
سریا" شسته می گردد تا بتن لیفت (مرحله) بعدی به بتن قبلی خوب بچسبد و از
ورقه ورقه شدن سطوح مختلف بتن روی یکریگر جلوگیری گردد. این سدها بصورت
بلوک بلوک ساخته شده وسرانجام بین بلوکها که درزه نامیده میشود دوغاب
سیمان تزریق مگردد و سد بصورت یکپارچه عمل می اًکند.
Glen Canyon دومین سد مرتفع بتنی قوسی در ایالات متحده امریکا
سد Glen Canyon آب رودخانه Colorado
را به شکل یک دریاچه قدرتمند نگه داشته است. زمانی که در تراز 3700 فوت
بالاتر از سطح دریا انباشته از آب شد ، دریاچه قدرتمندی به درازای 186
مایل و خط ساحل مارپیچی بطول 1960 مایل را می سازد. ارتفاع سد از سنگ بستر
710 فوت است.ساخت سد در سال 1956 شروع شده و در سال 1963 آب اندازی دریاچه سد آغاز شده است.در
سال 1980 یعنی 17 سال پس از اینکه دریچه های تونل انحراف مسیر آب بسته می
شوند برای اولین بار دریاچه پشت سد کاملاً پر می گردد. برق هیدروالکتریک
تولید شده سد تقریباً به 1700000 نفر که در ایالات زیر زندگی می کنند
فروخته می شود : Arizona ، Colorado ، Utah ، Wyoming ، New Mexico وNevada .
کشور ایران با وسعت 1648000 کیلومتر یکی از فلات های
پهناور آسیا است حدود جنوبی آن خلیج فارس و دریای عمان ، حد شمالی دریای
خزر ، حد غربی آن کوههای زاگرس و حوزه اروند رود است که در شرق به کوههای
پامیر محدود می باشد . میانگین بارندگی سالانه کشور حدود 250 میلیمتر
است که کمتر از میانگین بارندگی آسیا و حدود یک سوم میانگین جهانی می
باشد. تنوع اقلیمی ، شرایط توپوگرافی و جغرافیایی ، توزیع ناموزون مکانی و
زمانی جریانهای سطحی در انطباق با نیازهای آبی و تغییرات شدید بین سالی از
ویژگیهای هیدرولیکی بخش وسیعی از کشور محسوب می شود. از اینرو اصول مهندسی
آبیاری از روزگاران پیشین مورد توجه ایرانیان قرار داشته ، تا جائی که به
آن هنر آبیاری اطلاق می نموده اند . عظمت و اهمیت آبیاری در معتقدات مذهبی
آداب و رسوم و سنتهای ایران جای والایی داشته است .
آب جمع شده در مخزن ممکن است از محل پی سد یا تکیهگاههای جانبی آن یا از جسم سد تراوش نماید. فرار آب از جسم سد بویژه در سدهای خاکی اهمیت خاصی در پایداری سد دارد. روشهای متنوعی برای کاستن از میزان آب نشتی و تحت کنترل در آوردن آن وجود دارد.
ویژگیهای
سنگ و خاک سازنده پی سد و تکیهگاههای آن ، مصالح در دسترس برای ساختمان
سد ، نحوه طراحی و شکل انتخاب شده برای سد و سرانجام محدودیتهای اجرایی هر
یک به نحوی میتوانند در انتخاب روشهای مناسب برای آب بندی سد موثر واقع شوند.
سد ستارخان بر روي رودخانه اهرچاي قرار گرفته است.
اين رودخانه ازجنوب شهر اهر عبور مي كند و در ادامه مسير خود به رودخانه
قرهسو ميپيوندد. رودخانه قره سو نيز به رودخانه ارس و در نهايت به درياي
خزر مي ريزد. با احداث سد ستارخان ضمن كنترل و تنظيم جريان هاي سطحي
رودخانه اهر، آب مورد نياز بخشي از اراضي كشاورزي پايين دست سد و آب شهر
شهرستان اهر تامين مي گردد. اين سد در 15 كيلومتري غرب شهر اهر در استان
آذربايجان شرقي، در شمال غربي ايران قرار دارد.
كليات
سد علويان بر روي رودخانه صوفي چاي در 5/3 كيلومتري
شمالغربي شهر مراغه در استان آذربايجان شرقي احداث گرديده است. رودخانه
صوفي چاي كه از ارتفاعات سهند سرچشمه مي گيرد ، پس از عبور از غرب شهر
مراغه و جنوب شهربناب به درياچه اروميه مي ريزد.هدف از احداث سد علويان
جمع آوري و كنترل جريان هاي سطحي صوفي چاي جهت تامين آب شرب شهر مراغه و
پادگان نظامي، جبران قسمتي از كمبود نيازهاي آبياري و كشاورزي دشت مراغه و
باغات اطراف آن و همچنين توليد انرژي برقابي مي باشد.
در ادبیات مهندسی ، سدها را گاه به موجودات زنده تشبیه میکنند، زیرا به
دلیل تغییر در وضعیت محیط زمین شناختی در طول زمان شرایط حکمفرما در سد و
مخزن نیز دائما در حال تغییر است. از این رو سدها باید بگونهای طراحی و
اجرا شوند که در تمام طول بهره برداری پایداری قابل قبولی از خود نشان
دهند. آگاهی از هر گونه تغییر در شرایط سد و محیط اطراف آن محتاج نصب
دستگاههای متنوع رفتار سنجی دایمی است.
آب جمع شده در مخزن ممکن است از محل پی سد یا تکیه گاههای جانبی آن یا از
جسم سد تراوش نماید. فرار آب از جسم سد ، بویژه در سدهای خاکی اهمیت خاصی
در پایداری سددارد.روشهای متنوعی برای کاستن از میزان آب نشتی و تحت کنترل
در آوردن آن وجود دارد. ویژگیهای سنگ و خاک سازنده پی سد و تکیه گاهای آن
، مصالح در دسترس برای ساختمان سد ، نحوه طراحی و شکل انتخاب شده برای سد
و سرانجام محدودیتهای اجرایی هر یک به نحوی میتوانند در انتخاب روشهای
مناسب برای آب بندی سد موثر واقع شوند.
ادامه مطلب
+ نوشته شده در Fri 12 Dec 2008ساعت 6:34 بعد از ظهر توسط علیرضا معاشکار
|
پس از انتخاب پيمانكار و دريافت اطلاعات كاملي از پروژه اولين گام، تحويل
زمين با حضور نمايندگان كارفرما ، نظارت مقيم و پيمانكار مي باشد كه بين
آنها صورتجلسه ميشود . پس از آن پيمانكار برنامه زمانبندي خود را با توجه
به شرايط پروژه وامكانات خود به دستگاه نظارت ارائه مي دهد .
در قدم اول پيمانكار بايد به بررسي وشروع عمليات اجرايي راههاي دسترسي
اقدام نمايد. روش كار به اين طريق است كه نقشههاي جزئيات را پيمانكار
براساس نقشههاي اصلي مشاور و برداشتهاي نقشهبرداري تهيه و به دستگاه
نظارت جهت تاييد ارسال مي شود. احداث راههاي دسترسي بايد به نحوي باشد كه
محل جادهها در طول اجراي كل پروژه تغيير نكند چون دوباره كاري است و
هزينه اضافي را موجب مي شود حتي الامكان بهتر است جادهها يكطرفه باشند تا
به اين وسيله تصادفات كمتر شود.
بلدوزر ، لودر ، گريدر ، غلطك و تراك ميكسر از معمول ترين ماشين آلات
راهسازي هستند كه بكارگيري مي شوند. با توجه به شرايط پروژه ، توپوگرافي و
جنس زمين در صورت نياز بايد از ماشين آلات ديگري مانند بيل مكانيكي ، Jack
hammer يا پيكور ، دريل واگن وغيره استفاده كرد .
در طول اجراي پروژه اگر پيمانكار هنگام اجرا به مواردي برخورد نمايد كه در
نقشهها ديده نشده باشد، موارد را به اطلاع دستگاه نظارت مقيم رسانده و
درخصوص نحوه اجراي هماهنگي لازم صورت ميگيرد و با نظارت صورتجلسه ميشود
.
نحوه پرداخت هزينه پروژه به اين صورت است كه پيمانكار صورت وضعيت ماهانه
را تنظيم وبه دستگاه نظارت تحويل مي دهد و دستگاه نظارت پس از بررسي اعلام
نظر مي نمايد. پيمانكار نيز نظرات خود را به همراه مدارك مستند مانند
صورتجلسات، برداشتهاي نقشهبرداري وغيره ارائه نموده نتيجه به كارفرماي
طرح ارائه مي شود . ادامه مطلب
+ نوشته شده در Fri 12 Dec 2008ساعت 6:3 بعد از ظهر توسط علیرضا معاشکار
|
زندگی در دنیای امروز،زندگی در مدرسه اراده است و سعادت وشقاوت هر انسانی به ارادهء همان انسان رقم می خورد.اگر بخواهید عزیز وسربلند باشید باید از سرمایه های عمرو استعدادهای جوانی استفاده کنید.با اراده و عزم راسخ خود به طرف علم وعمل وکسب دانش وبینش حرکت نمایید که زندگی زیر چتر علم و آگاهی آن قدر شیرین وانس با کتاب و قلم و اندوخته ها آن قدر خاطره آفرین و پایدار است که همهء تلخی ها وناکامی های دیگر را از یاد می برد. علیرضا معاشکار
