پروفسور فریبرز ناطقی الهی، استاد مهندسی زلزله و سازه گفت: در صورت وقوع زلزله در تهران نزدیک به شش میلیون نفر کشته خواهند شد.
بعد از تجربه زلزله بم، هنوز شاهد ساخت و سازه های غیر اصولی در کشور هستیم!
پروفسور
فریبرز ناطقی الهی، بنیانگذار مقاوم سازی و مدیریت بحران زلزله واز اعضای
کمیته تدوین آیین نامه زلزله در ایران در همایش رویکردی نوین بر مدیریت
بحران وخطرپذیری لرزه ای در سالن آمفی تئاتر علامه رفیعی این دانشگاه گفت:
هنوز بعد از گذشته زلزله پنجم دی سال 83 بم، شاهد نبود نظارت و دقت کافی
در ساخت و سازهای شهری و روستایی در کشور هستیم.
فوق
تخصص مدیریت بحران از دانشگاه آکسفورد انگلیس با اشاره به ضرورت شناخت و
تعریف مناسب دقیق بحران یادآور شد: بحرانها با عدم آگاهی نسبت به مسائل
پیرامون ایجاد میشود و به همین دلیل در قدم اول باید خطر، آسیب پذیری و
مدیریت بحران را تعریف کرد و بعد آن را بشناسیم چرا که دقت در شناخت و
شناسایی، خطر آسیب پذیری را کم میکند.
دکترای
سازه از دانشگاه کلمبیای آمریکا افزود: باید بدانیم بیش از 95 درصد شهرها
و روستاهای کشورمان از قبل ساخته شده است و اولویت اصلی ما در مقاوم سازی،
طراحی در ساخت سازههای مقاوم، ارائه آموزش های مستمر به مدیران و مردم
است.
وی
تاکید کرد: در تهران با عنوان شهری که بر روی گسلهای فراوان قرار گرفته
اگر تدابیر ویژهای از سوی مسوولان اندیشیده و به کار گرفته نشود؛ در صورت
وقوع زلزله شاهد کشته شدن نزدیک به یک و نیم میلیون نفر و مصدوم شدن چهار
و نیم میلیون نفر خواهیم بود که با توجه به ساختار شهری تهران باید آن
تعداد زخمی و مصدوم را نیز کشته شده فرض کنیم.
گسلهای اصلی تهران
شهر تهران دارای گسلهای فراوانی است. گسلهای اصلی تهران عبارتنداز :
- گسل مشا : گسل مشا که از شمال شرقی تهران ، از آبعلی تا بعد از کلاک در کرج ادامه دارد و تمام شمال تهران را دربر میگیرد.
- گسل ری شمالی و جنوبی
- گسل کهریزک
- گسل دارآباد
- گسل نیاوران
- گسل گرمسار
خطر زمین لرزههای قوی که تهران را تهدید میکند، زمین لرزههایی
هستند که از جنبش دوباره و حرکت احتمالی گسلهای فوق به وجود میآید.
احتمال وقوع زلزله در تهران
آخرین زلزله مهیب تهران در اثر حرکت گسل مشا و با بزرگی 7.1 ریشتر مربوط
به 174 سال پیش است. در این فاصله در سالهای 1309 ، 1326 ، 1334 ، 1362
چند زمین لرزه در تهران احساس شده که تنها از نظر ارتباط با گسل مشا اهمیت
دارد. طبق مطالعات انجام شده دوره بازگشت یک زمین لرزه 10 تا 219 سال است
و همانطور که در بالا ذکر شد از آخرین فعالیت مشا 174 سال گذشته است و
تهران همچنان در انتظار یک زلزله مهیب به سر میبرد.
فاجعهای بزرگ
آنچه مسلم است این است که تهران آمادگی چندانی برای مقابله با این پدیده
مخرب طبیعی ندارد. خطر زلزله تأسیسات مهمی چون بیمارستانها ، مدرسهها ،
پادگانها ، ادارات دولتی ، هلال احمر و مراکز آتش نشانی را هم در معرض
خطر قرار میدهد و پس از زلزله ، آب و برق و گاز شهر قطع خواهد شد و به
سبب ویرانی ساختمانها ، راهها بسته میشود و اثرات فاجعه را بیشتر میکند
وضعیت ساختمانها
وضعیت ساختمانها در شهر تهران نیز مطلوب نیست. بخشهای مرکزی تهران و
محلات قدیمی شهر و اطراف آن مانند تجریش ، قلهک و جنوب شهر ساختمانهایی با
طول عمر بیش از 30 سال وجود دارد که با مصالح نامرغوب و ملات ضعیف ساخته
شدهاند و نمیتوانند در برابر زلزلهای با بزرگی متوسط مقاومت کنند.
مشکلات موجود
تراکم خانهها و جمعیت ، نبودن فضای باز برای چادر زدن و کمک رسانی از
گرفتاریهای تهران است. وجود ساختمانهای غیر مقاوم ، سطح بالای آب زیرزمینی
، دانه ریز بودن خاک ، آبرفتی بودن رسوبات باعث شده است با وجود اینکه
گسلهای اصلی بیشتر در شمال شهر تهران است، ولی جنوب تهران نیز در برابر
آسیب پذیر باشد. سدهای کرج ، لتیان ، لار در برابر زلزلههای بزرگ مقاوم
نیستند و مشکل دیگری برای شهر هستند.
راهکارهای ممکن
در حال حاضر انتقال پایتخت به شهر دیگر از نظر مالی به صرفه نیست. اما دست
کم میتوان دانشگاهها ، تجهیزات و مراکز مهم صنعتی را از این شهر خارج
کرد. مهمترین اقدامات کوتاه مدت ، امن کردن ساختمانهای مهم دولتی ،
بیمارستانها ، آتش نشانیها و مراکز امداد رسانی است. به امید اینکه هیچ
وقت شاهد خشم طبیعت در کشور عزیزمان نباشیم.